Hic est glossarium iurisprudentiae Lingua Latina.

  • Aberratio ictus
  • Actio libera in causa
  • Actio illicita in causa
  • Actio pro socio
  • Actus contrarius
  • Alias facturus
  • Aliud
  • Animus auctoris
  • Animus socii
  • Animus iniurandi
  • Argumentum e contrario
  • Bona fides
  • Brevi manu traditio
  • Cessio legis
  • Condictio sine causa
  • Condictio ob rem
  • Condictio causa data non secuta
  • Condictio indebiti
  • Condictio ob causam finitam
  • Condictio ob turpem vel iniustam causam
  • Conditio sine qua non
  • Confessio est regina probationum
  • Contra omnes
  • Culpa in contrahendo
  • Culpa in eligendo
  • Culpa post contractum finitum
  • De lege ferenda
  • De lege lata
  • Debet
  • Debitor
  • Delkredere
  • Derelictio
  • Diligentiam quam in suis
  • Do ut des
  • Dolo agit, qui petit, quod statim redditurus est
  • Dolos
  • Dolus
  • Dolus antecedens
  • Dolus generalis
  • Dolus subsequens
  • Error in persona vel obiecto
  • Essentialia negotii
  • Ex nunc
  • Ex tunc
  • Exeptio
  • Falsa demonstratio non nocet
  • Furtum usus
  • Ignorantia facti
  • In dubio contra reum
  • In dubio mitius
  • In dubio pro reo
  • In fraudem legis
  • Inter partes
  • Invitatio ad offerendum
  • Invitatio ad incertas personas
  • Itio in partes
  • Iudex a quo
  • Iudex ad quem
  • Iudex non calculat
  • Iura novit curia
  • Leges ab omnibus intellegi debent
  • Lex generalis
  • Lex specialis
  • Lex specialis derogat legi generali
  • Lucidum intervallum
  • Luxuria
  • Nasciturus
  • Nasciturus pro iam nato habetur
  • Ne bis in idem
  • Ne ultra petita (etiam "Ne eat iudex ultra petita partium")
  • Non liquet
  • Nullum crimen, nulla poena sine lege
  • Omni modo facturus
  • Pacta sunt servanda
  • Pactum de non cedendo
  • Pactum de non petendo
  • Peius
  • Prima facie
  • Protestatio facto contraria
  • Privilegium de non appellando
  • Privilegium de non evocando
  • Ratio legis
  • Reformatio in peius
  • Rei vindicatio
  • Reservatio mentalis
  • res inter alios acta
  • Se ut dominum gerere
  • Uti possidetis
  • Venire contra factum proprium
  • Vis absoluta
  • Vis compulsiva
  • Volenti non fit iniuria
  • Ab abusu ad usum non valet consequentia

  • Ab assuetis non fit iniuria

  • Ab assuetis non fit passio

  • Ab heredis persona obligationem incipere non potest
  • Ab homine homini cotidianum periculum
  • Absens ex iusta causa latitare non dicitur

  • Absentia eius, qui rei publicae causa abest, neque ei neque alii damnosa esse debet
  • Absentia longa et mors aequiparantur

  • Absentia longa morti aequiparatur
  • 
Absoluta sententia expositore non indiget

  • Absolutus semel non debet molestari

  • Abundans cautela non nocet
  • 
Abusus non est usus sed corruptela
Abusus non tollit usum

  • Ab utraque parte dolus compensandus est

  • Acceptatio donationis requiritur ut valeat
  • 
Accessio potest pluris esse quam res qui accedit

  • Accessorium cedit principali

  • Accessorium naturam sequi congruit principalis

  • Accessorium non ducit, sed sequitur principale
  • Accessorium non praeiudicat principali

  • Accessorium sequitur naturam principalis
  • 
Accessorium sequitur principale
  • 
Accipere quam facere praestat iniuriam
  • 
Accumulatio actionum regulariter permittitur

  • Accusare nemo se debet nisi coram Deo

  • Accusator post rationabile tempus non est audiendus nisi se bene de omissione excusaverit
  • Accusatus ad confitendum delictum non tenetur
  • A communi observantia non est recedendum

  • Acta simulata veritatis substantiam mutare non possunt

  • Actio civilis criminali non praeiudicit
  • 
Actio criminalis non tollit civiles

  • Actione principali sublata tenet accessoria
  • 
Actor debet sequi forum rei, non reus forum actoris

  • Actori incumbit necessitas probandi

  • Actor regulariter sequitur forum rei ubi fallit
  • 
Actus dubius interpretatur ut minus obligationes inducat

  • Actus non debent ultra intentionem contrahentium operari
  • 
Actus propter turpitudinem facientis non reputatur nullus

  • Ad absurdum nemo tenetur
  • 
Ad ea quae frequentius accidunt iura adaptantur

  • Admittitur nemo ad id probandum quod probato non sublevaretur in aliquo

  • Aedificata in solo alieno possunt per dominum soli propria auctoritate testrui

  • Aliae quoque cautelae a legitima auctoritate praescriptae serventur, ut Ecclesiae damnum vitetur
  • Amantibus omnia communia

  • Ambulatoria est actio furti

  • Ambulatoria est stipulatio
  • 
Ambulatoria est potestas
  • 
Ambulatoria est voluntas
  • 
Animus hominis ex ipsius cognoscitur loquela
  • Acta exteriora indicant interiora secreta
  • Acta publica probant se ipsa
Actio civilis non tollit criminalem

  • Actio in rem transfertur translato dominio
  • 
Actio non datur non damnificato

  • Actio non potest esse sine obligatione

  • Actio personalis moritur cum persona
  • 
Actio semel extincta in perpetuum non resurgit
  • 
Actio semel extincta non reviviscit

  • Actiones ex contractu in heredes transeunt etiamsi heredum nulla facta sit mentio
  • Actiones heredi et in heredem competunt 

  • Actioni nondum natae non praescribitur

  • Actor et reus idem esse non possum

  • Actor forum rei sequitur
  • 
Actor probare debet se emisse et pretium solvisse

  • Actor rei forum sequitur
Actore non probante, reus est absolvendus
  • 
Actore non probante reus absolvitur
  • Actori affirmanti incumbit onus probando
  • Actori incumbit necessitas probando
  • Actus ab initio nullus non potest validari
  • Actus curiae neminem gravabit
  • Actus Dei nemini facit iniuriam
  • 
Actus Dei nemini nocet
  • 
Actus dubius semper in meliorem partem interpretandus

  • Actus factus in fraudem legis totus annullatur
  • 
Actus incaeptus cuius perfectio pendet ex voluntate partium revocari potest

  • Actus legis neminem facit iniuriam

  • Actus legitimi condicionem non recipiunt neque diem

  • Actus legitimi non recipiunt modum
  • 
Actus non facit reum, nisi mens sit rea
  • 
Actus omnino nullus, nullum effectum parit

  • Actus simulatus nullius est momenti

  • Actus testandi actus individuus est

  • Ad ea quae frequentius accidunt iura adaptantur
  • 
Ad impossibilia nemo tenetur
  • 
Ad paenitendum properat, cito qui iudicat

  • Ad poenam sufficit meditari puniendo

  • Ad quaestionem facti non respondent iudices; ad quaestiones iuris non respondent iuratores
  • Ad tempus prohibitum post illud tempus censetur permissum
  • 
Adiuvari nos non decipi beneficio oportet

  • Administrator non potest comprommitere in arbitrium
  • Adoptare minor maiorem non potest
Adoptio naturam imitatur
  • 
Ad tempus concessa post tempus censentur denegata
  • Adulterium sine dolo malo non commititur
  • Adversus extraneos vitiosa possessio prodesse solet

  • Adversus naturale ius nulli quicquam agere licet

  • Adversus periculum naturalis ratio permittit se defendere
  • Advocati temperent se ab iniuria
  • 
Advocatorum error litigatoribus non nocet
  • 
Advocatus non accusat
  • 
Aequitas fuit causa introducendae fictionis
  • 
Aequitas in iudiciis inter litigantes servanda est

  • Aedificare in tuo proprio solo non licet quod alteri noceat
  • Aequitas compensationis usurarum excludit computationem
  • Aequitas non facti ius sed iuri auxiliatur
  • 
Aequitas numquam contravenit legi

  • Aequitas praefertur rigore iuris
  • 
Aequitas rigore debet praeferri

  • Aequitas sequitur legem
  • 
Aequitatem quoque ante oculos habere debet iudex
  • 
Aequum est ut cuius participavit lucrum participet et damnum
  • Aes debitorem leve, graviorem inimicum facit
  • Aestimatio libertatis ad infinitum extenderetur

  • Affectus punitur, etsi non sequatur effectus
  • Affectus punitur licet non sequitur effectus
  • 
Agens ante diem, male agit

  • Agens rei vindicatione, dominium probare debet

  • Agere ad alterius utilitatem potest quis nomine proprio
  • Agere ex contractu non potest qui non observat contractum
  • Agere non valenti non currit praescriptio
  • Agere qui potest, excipere multo magis poterit
  • Aliena negotia exacto officio geruntur
  • Alienatio facta in fraudem fisci non valet
  • Alienatio rei praefertur iuri adscrescendi
  • Alieno facto ius alterius non mutatur
  • Alienum negotium mea ratihabitione non facit meum

  • Alienus dolus nocere alteri non debet

  • Alimenta cum vita finiuntur
  • 
Alio modo, si sint mutatae conditiones personarum et negotiorum
  • Aliud est capere aliud accipere
  • Aliud est celare aliud tacere
  • 
Aliud est credere, aliud deponere
  • 
Aliud est possidere aliud esse in possessione
  • 
Aliud est si per parem accuset vel maior minorem vel minor maiorem
  • Aliud est veritatem tacere, aliud est falsitatem proponere

  • Aliud pro alio invito creditori solvi non potest
  • 
Allegans contraria non est audiendus

  • Allegans suam turpitudinem non est audiendus
  • Allegare vel dicere non sufficit nisi illud probetur
  • Alteri stipulari nemo potest
Alterum non laedere

  • Alterius circumventio alii non praebet actionem
  • Alterius contractu nemo obligatur
  • Alterius mora alteri non nocet
  • 
Alterius negligentia alteri non obest
  • 
A maiore ad minus
  • 
Ambigua responsio contra proferentem est accipienda
  • 
Ambiguitas contra stipulatorem est

  • Ambiguitas verborum latens verificatione suppletur

  • Ambulatoria est voluntas defuncti usque ad vitae supremum exitum

  • Animus per signa extrinseca, vel per verba aut per instrumentum probari potest
  • 
Ante tempus debita exigi non possunt
  • 
Apertissimi iuris est licere litigatoribus iudices recusare
  • 
Apices iuris non sunt ius

  • Appellare licet regulariter in maioribus et minoribus in civilibus et criminalibus causis
  • Appellatio admitenda videtur in dubio

  • Applicanda est lex reo favorabilior
  • 
Apud bonum iudicem argumenta plus quam testes valent
  • 
Arbiter tenetur compromisso recepto concludere et sententiare
  • 
Arbitramentum aequum tribuit cuique suum

  • Arbitrorum omnis potestas ex compromisso dependet
  • 
Argumenta non sunt numeranda sed ponderanda
  • Argumentum a divisione est fortissimum in lege
  • Argumentum a simili valet in lege
Argumentum ab auctoritate est fortissimum in lege
  • Argumentum ab inconvenienti plurimum valet in lege
  • Assignatus utitur iure auctoris
  • Atrocior est iniuria, si in conspectu iudicis facta est
  • Auctoris dolus emptori non obicitur

  • Aucupia verborum sunt iudice indigna

  • Audaces fortuna iubat
  • Audentes fortuna iuvat
  • 
Audaces fortuna iuvat non omnibus horis
  • 
Audi alteram partem
Audi partem alteram

  • Audiatur et altera pars

  • Aut exhaeredare debet pater filium aut instituere, quia si eum praeterit, non valet testamentum
  • A verbis legis non est recedendum
  • Bellum omnium in omnes

  • Beneficium legis non debet esse captiosum
  • Beneficium non confertur invito

  • Beneficium praetoris non debet esse alicui captiosum
  • Beneficium unum a pluribus non possidetur
  • Benigna sententia est praeferenda

  • Benignius leges interpretandae sunt, quo voluntas earum conservetur
  • Bis de eadem re agere non liquet; bis de eadem re ne sit actio, crimen idem bis non cognoscentur y nemo bis punitur pro eodem delicto
  • Bona fides exigit ut quod convenit fiat

  • Bona fides in transactionibus pro necessario requisito habetur
  • 
Bona fides de iure et bono inicio ad usucapiendum exigitur

  • Bona fides non patitur, ut semel exactum iterum exigatur

  • Bona fides praesumitur si titulus verus

  • Bona fides quae in contractibus exigitur aequitatem summam desiderat
  • 
Bona fides regulariter praesumitur

  • Bona fides semper praesumitur, nisi mala adesse probetur

  • Bonae fidei emptor esse videtur, qui ignoravit eam rem alienam esse

  • Bonae fidei possessor in percipiendis fructibus iuris habet

  • Bonam fidem in contractibus considerari aequum est

  • Boni iudicis est ampliare urisdictionem
  • Boni iudicis est iudicium sine dilatione mandare executioni

  • Boni iudicis est lites dirimere ne lis ex lite oritur

  • Bonum sine ratione nullum est; sequitur autem ratio naturam

  • Bonus atque fidus / iudex honestum praetulit utili

  • Bonus iudex damnat improbanda non odit
  • 
Bonus iudex nihil ex arbitrio suo facit sed secundum leges et iura pronuntiat
  • Bonus iudex secundum aequum et bonum iudicat et aequitatem stricto iure praefert
  • Calor iracundiae non excusat a delicto
  • Casum sentit dominus

  • Casum sentit is quem tangit

  • Casus a nullo praestantur
  • Casus fortuitus a mora excusat

  • Casus fortuitus excusat conductorem

  • Casus fortuitus in nullo contractu praestatur

  • Casus omissus habetur pro omisso

  • Causa causae est etiam causa causati

  • Causa criminalis non praeiudicat civili

  • Causa fictionis est aequitas
  • 
Cautela abundans non nocet

  • Cautio iudicatum solvi

  • Caveat emptor

  • Cavendum est a fragmentis
  • 
Cavere aut carere

  • Cedant arma togae
  • 
Cedi ius personale alii non potest

  • Census et monumenta publica potiora sunt testibus
  • 
Cepisse quis intellegitur, quamvis alii adquirit

  • Certo corpore legato demonstratio falsa posita non peremit legatum
  • Certum confessus, pro iudicato erit, incertum, non erit

  • Certum est quod certum reddi potest
  • Cessante causa cessat effectus
  • Cessante causa finali cessat effectus
  • Cessante causa prohibitionis cessat prohibitio
  • Cessante ratione iuris cessat eius dispositio
  • Cessante ratione legis cessat ipsa lex
  • Cessante statu primitivo cessat derivativus
  • Cessat lex ubi venit necessitas
  • Cessionarius est pro creditore
  • Cessionarius utitur iure cedentis
  • Circuitus est evitandus
  • Clausula in fine posita refertur ad omnia praecedentia
  • Clandestina iniusta praesumuntur
  • Clausula generalis non refertur ad expressa
  • Clausula quae abrogationem excludit ab initio non valet
  • Clausula rebus sic stantibus semper intelligitur in contractibus
  • Clausula specialis praefertur generali
  • Clausula vel dispositio inutilis per praesumptionem remotam vel causam ex post facto non fulcitur
  • Clausulae insolitae inducunt suspicionem
  • 
Coacta voluntas stricta iuris ratione voluntas est

  • Coactus volui

  • Cogitationis poenam nemo patitur
  • 
Cohaeredes una persona censentur propter unitatem iuris quod habent
  • Collegium non moritur

  • Commercium iure gentium commune debet esse
  • Commoda ferens, incommoda et onera sustinere debet
  • Commodum eius esse debet, cuius periculum est
  • Commodum est emptoris

  • Commodum quando sentire debeat, qui tulit incommodum
  • Commodum ex inuria non oritur
  • Commodum ex iniuria sua nemo habere debet

  • Communio est mater discordiarum

  • Communem rem habentes, non possunt regulariter super illud disponere

  • Communis error facit ius

  • Communis opinio habet autoritatem, non tam quia multorum est, quam quod ratione nititur
  • Communis opinio habet vim consuetudinis
  • 
Communitas est causa discordiae

  • Compendiosa doctrina vel unius casus, vel plurium, in quibus eadem ratio est
  • Compensatio compensationis non datur

  • Compensatio dicitur esse ficta solutio

  • Compensatio lucri cum damno

  • Compensatio non admittitur de specie ad speciem
  • 
Conceptus pro iam nato habetur

  • Concessum de uno negatur de altero

  • Concursu partes fiunt

  • Condicio in contractibus condicionalibus trahitur retro ad tempus celebrati contractus
  • Condicio possidentis melior est in pari causa turpitudinis

  • Condicio suspendit actum
  • 
Condicio suspendit sed non cogit
  • Condiciones, quae contra bonos mores inseruntur, remittendae sunt
  • Conductor omnia secundum legem conductionis facere debet
  • Confes si pro iudicatis habentur

  • Confessio facta in iudicio non potest retractari
  • Confessio in favorem confitentis debet interpretari
  • Confessio in uno iudicio facta in alio nocet
  • Confessio iudicialis pro plena probatione habetur
  • Confessio iuris errantis non praeiudicat
  • Confessio omnem praesumptionem excludit

  • Confessio sine causa debendi nihil probat
  • 
Confessio vero per metum vel per fraudem extorta non valet
  • Confessos in iure pro iudicatis haberi placet
  • 
Confessus pro iudicato est
  • 
Confirmare nemo potest priusquam ius ei acciderit
  • Confirmatio nihil dat novi
  • 
Confirmatio non extendit actum sed corroborat

  • Confirmatio omnes supplet defectus
  • 
Confusione perinde exstingitur obligatio ac solutione
  • Conscia mens recti famae mendacia risit
  • 
Conscientia mille testes
  • 
Consensu convenire intellegitur

  • Consensus domini negotium praecedere potest et subsequi
  • Consensus facit nuptias

  • Consensus, id est, pactio coniugalis, matrimonium facit
  • Consensus iniuste denegatus pro dato habetur
  • Consensus non concubitus facit matrimonium
  • Consensus tollit errorem
  • Consentire iurisdictioni videtur qui sciunt se non esse subiectos iurisdictioni eius et in eum consentiunt
  • Consentire matrimonio non possunt infra annos nubiles

  • Consentire videtur qui longo tempore patitur
  • 
Consequentiae non est consequentia; sed sisti debet extensio intra casus proximos
  • Consilium habuisse non nocet, nisi et factum secutum fuerit

  • Consilium non punitur nisi ad malum tendere probetur
  • 
Constitutiones principum nec ignorare quemquam nec dissimulare permittimus
  • Consuetudinis ususque longaevi non vilis auctoritas est

  • Consuetudo esse debet uniformis

  • Consuetudo est altera lex
  • 
Consuetudo est optima legum interpres
  • 
Consuetudo legis species est

  • Consuetudo loci est observanda

  • Consuetudo non derogat iure naturali
  • 
Consuetudo non praesumitur, sed probanda

  • Consuetudo semel reprobata non potest amplius induci

  • Consuetudo sine veritate et iustitia vetustas erroris est

  • Consuetudo tollit communem legem

  • Contemporanea expositio est optima et fortissima in lege

  • Contestatio pro petitione habetur
  • 
Contra absentes gesta ipso iure nulla sunt
  • Contra eum, qui legem dicere potuit apertius, est interpretatio facienda
  • Contra absentia iusta excusatio admittitur
  • Contra legem facit, qui id facit quod lex prohibet, in fraudem vero, qui salvis verbis legis sententiam eius circumvenit
  • Contra negantem principia non est disputandum
  • Contra non valentem agere non currit praescriptio
  • Contractus contra legem prohibentem ipso iure nullus est
  • Contractus ad heredes transeunt
  • Contractus ex conventione legem accipere dinoscuntur
  • Contractus mandati solo consensu perficitur
  • Contractus non inter absentes sit, nisi nuntio vel epistula interveniente
  • Contractus nullus dicit, qui in re, forma vel materia peccat
  • Contrarius sensus legis pro lege accipitur
  • Contraxisse unusquisque in eo loco intellegitur, in quo ut solveret se obligavit
  • Contumaces non videntur, nisi qui, cum oboedire deberent, non obsequuntur
  • Conventio perficit emptionem
  • Copulatio verborum indicat acceptationem in eodem sensu
  • Corpora communia sed non pecunia
  • Corpore et animo possessioni incumbere, iurisperiti dicunt, quia possessio non tantum corpore sed animo etiam retinetur
  • Credenda est scriptura

  • Creditor in pignore proprietatem non habet, sed ius in re specificum
  • Creditor non tenetur aliam pro alia moneta accipere

  • Creditor potest eligere an velit pignus persequi, an debitorem convenire
  • Creditor quando succedit debitori actiones confunduntur
  • Crescit contumelia ex persona eius qui contumelia fecit
  • Crimen vel poena paterna nullam maculam filio inflingere potest
  • Cui damus actionem, eidem et exceptionem competere multo magis qui dixerit
  • Cui datur actio, ei multo magis exceptio
  • Cui licet quod est plus, licet utique quod est minus
  • Cui usus relictus est, uti potest, frui non potest
  • Cuicumque aliquis quid concedit concedere videtur et id sine quo res ipsa esse non potuit
  • Cuilibet in sua arte perito est credendum
  • Cuius commoda eius incommoda
  • Cuius commoda, ibi ius
  • Cuius commodum eius et incommodum
  • Cuius est dare eius est disponere
  • Cuius est instituere eius est abrogare
  • Cuius est solum eius est usque ad coelum
  • Cuius regio eius religio
  • Culpa caret qui scit sed prohibere non potest
  • Culpa commitere potest quis in re propria
  • Culpa dolo proxima dolum repraesentat
  • Culpa est immiscere se rei ad se non pertinente
  • Culpa lata dolo aequiparatur
  • Culpa lata dolus est praesumptus
  • Culpa non caret qui rei non intellectae se immiscet
  • Culpam esse, quod a diligente provideri poterit, non esse provisum aut tum denuntiatum esset, cum periculum evitari non possit
  • Culpam poena premit comes
  • Culpa tutoris non nocet pupilo

  • Cum a lege specialiter non prohibetur permittitur tacite

  • Cum in verbis nulla ambiguitas est, non debet admitti voluntatis quaestio
  • Cum fundus fundo servit, vendito quoque fundo servitutes sequuntur
  • Cum lex in praeteritum quid indulget, in futurum vetat
Cum reus moram facit, et fideiussor tenetur
  • 
Cum semel adita est hereditas, omnis defuncti voluntas rata constituitur
  • Curiosus igitur debet esse creditur, quo vertatur

  • Currit tempus a tempore scientiae et potentiae
  • 
Cursus curiae est lex curiae
  • Da mihi factum, dabo tibi ius
Damnatio partes facit

  • Damnatus ille est ubi damnatio tenuit
  • Damnum pati videtur, qui commodum amittit
  • Damnum sine iniuria esse potest
  • Damnum, quod quis sua culpa sensit, sibi debet, non aliis imputare
  • Damnum quod quis sua culpa sentit, sibi et non alteri debet imputare
  • Dare est dominium transferre
Dare in solutum est vendere
  • Debet factum ita clare proponere, ut ex eo ius agendi colligatur
  • Debitoris est electio in contractibus
  • De duobus malis minus est eligendum

  • De exemplis ius hauriendum sit, ubi lex deficit

  • De fide et officio iudicis non recipitur quaestio

  • Deficiente heredis institutione testamentum nullum est

  • De internis non iudicat praetor

  • De iure non rescinditur, cum ipso iure fit nulla

  • De legibus tunc iudicandum est, cum instituuntur, non cum institutae fuerint

  • De minimis non curat lex

  • De minimis non curat praetor

  • De momento ad momentum tempus inspicitur
  • 
De muliere tacite stipulata, contra quam praesumptionem non admittitur probatio in contrarium
  • De nihilo nihilum, in nihilum nil posse reverti

  • De non apparentibus et non existentibus eadem est ratio

  • De qua re cognoverit iudex, pronunciare quoque cogendus erit

  • De similibus idem est iudicium

  • De suo, non de alieno iure quemque agere oportet

  • De suspicionibus non debet aliquem damnari
  • 
Debet esse titulus secundum ius
Debile fundamentum fallit opus

  • Debitor non potest impedire venditionem pignus
  • 
Debitum et contractus sunt nullius loci

  • Deceptis, non decipientibus, opitulatur
  • 
De eadem re non bis sit actio
  • Definitiva sententia, quae condemnationem vel absolutionem non continet, pro iusta non haberi
  • Delegata potestas delegari non potest
  • Delicta continuata dicantur unum
  • Delictum defuncti non transit in heredem, sed condemnatio
  • Denuncians falso impune non habet
  • Derivata potestas non potest esse maior primitiva
  • Destitisse autem is videtur non qui distulit, sed qui liti renuntiavit in totum
  • Debita sequuntur persona debitoris
  • Diei adiectio pro reo est, non pro stipulatore
  • Dies a quo non computatur in termino sed computatur dies ad quem
  • Dies dominicus non est iuridicus
  • Dies incerta pro condicione habetur
  • Dies incertus appellatur condicio
  • Dies incertus condicionem in testamento facit
  • Dies interpellat pro homine
  • Dies pro domino interpellat
  • Dies ultimus pro completo habetur
  • Diligenter fines mandati custodiendi sunt
  • Diligentia quam in suis
  • Diliges proximum tuum sicut teipsum
  • Diliges proximum tuum tamquam teipsum
  • Dispensatio praecepti facta est propter necessitatem
  • Diuturni mores consensu utentium comprobati legem imitantur
  • Divus Traianus Adsidio Severo rescripsit: satius enim esse impunitum relinqui facinus nocentis quam innocentem damnari
  • Do ut des
  • Doctor qui imperite consulit, damnum passo satisfacere tenetur
  • Dolo facit, qui petit quod redditurus est
Dolo facit, qui petit quod restituere oportet eundem

  • Dolum auctoris bona fide emptori non nocere, certi iuris est
  • Dolum ex indiciis perspicuis probari convenit
  • Dolum non praesumi

  • Dolum praesumi a lege
  • 
Dolum proprium allegare quis non debet

  • Dolus a fraude differt velut genus a specie
  • 
Dolus dolo compensatu
  • 
Dolus ex qualitate facti consideratur

  • Dolus non praesumitur (in dubio)
  • 
Dolus omnimodo puniatur

  • Dolus semper praestatur
Dolus volenti non infertur

  • Dominus ab alterius culpam tenetur, sive servi sive liberi

  • Dominus membrorum suorum nemo videtur

  • Domus sua cuique est tutissimum refugium

  • Donare est perdere

  • Donare nemo potest quod non habet

  • Donatio causa remunerationis non dicitur vera donatio
  • 
Donatio inofficiosa tantum rescinditur usque ad legitimam

  • Donatio non est modus adquirendi sed titulus

  • Donatio omnium bonorum dilapidatio non autem diligens administratio est
  • Donatio omnium bonorum nulla est
  • 
Donatio revocatur per atrocem iniuriam
  • 
Donationis causa contrahi locatio non potest
  • 
Donationes sint stricti iuris, ne quis plus donasse presumatur quam in donatione expresserit
  • Donatori plus favetur quam donatario

  • Dormiunt aliquando leges, moriuntur numquam

  • Dos sine matrimonio esse non potest

  • Duas uxores eodem tempore habere non liceo
  • 
Dubia in meliorem partem interpretari debent
  • 
Dum excusare credis, accusas

  • Duo non possunt in solidum unam rem possidere
  • 
Dura lex, sed lex
  • 
Durum est, sed ita lex scripta est
  • Ea cessante cesset lex
  • 
Ea, quae contra leges fiunt, pro infectis habenda sunt

  • Ea, quae sunt moris et consuetudinis, in bonae fidei iudiciis debent venire

  • Eadem mensura vel moneta debetur quae erat tempore contractus

  • Eae obligationes, quae consensu contrahuntur, contraria voluntate dissolvuntur
  • Ebrius aequiparatur infanti et sicut infans non punitur delinquendo ita etiam ebrius
  • Ei incumbit probatio qui dicit non qui negat
  • 
Eius est electio in cuius favorem alternativa adiecta est
  • Eius est legem interpretare, cuius est condere
  • Electa una via per partem ad aliam non potest venire
  • Electio semel facta non facile est cassanda
  • Emptio consensu peragitur
  • Emptio rei suae sive a sciente sive ab ignorante non valet
  • Emptio tollit locatum
  • Emptio ut consistat pretium debet dari in quantitae et non in specie
  • Emptor curiosus esse debet
  • Emptor rei locatae potest expellere conductorem ante tempus, nisi aliud convenit inter eum et venditorem...
  • Emptori etiam venditoris iura prodesse non ambigitur
  • Emptori quidem fundi necesse non est stare colonum, cui prior dominus locavit, nisi ea lege emit
  • Enumeratio infirmat vim legis in casibus non enumeratis
  • Epistula enim non erubescit

  • Errantis voluntas nulla est
  • 
Errans in iure non excusatur
  • Error communis facit ius

  • Error excludit dolum et in dubio potius praesumitur error quam dolos

  • Error facit ius
  • Error facti necdum finito negotio nemini nocet

  • Error iuris sive facti non prodest
  • 
Errore veritas non amittitur

  • Et adispicimus possessionem corpore et animo; neque per se animo neque per se corpore
  • Et apiscimur possessionem corpore et animo; neque per se animo neque per se corpore
  • Et non facere facere est

  • Et hoc argumentamur ex antiqua regula, quae voluit hererem heredis testatoris esse heredem
  • Etiam ignorantis invitique meliorem condicionem facere licet
  • 
Etiam quod natura debetur, venit in compensationem

  • Et ideo requiritur binarius testium

  • Et verum est habere, licet difficilis est
  • 
Eum, qui certus est, certiorari ulterius non oportet

  • Ex antecedentibus et consequentibus fit optima interpretatio

  • Executio iuris non habet iniuriam

  • Executio legis coronat opus

  • Exceptionem qui ponere potest, actionem intentare potest

  • Exceptio confirmat regulam in contrarium in aliis non exceptuatis

  • Exceptio firmat vim legis in casibus non exceptis

  • Exceptio non rite adimpleti contractus

  • Exceptio probat regulam

  • Ex consilio nemo obligatur nisi sit fraudulentum

  • Ex commutata forma substantiali res non dicitur eadem

  • Ex die incipit obligatio
  • 
Ex dolo malo non oritur actio

  • Ex facto ius oritur
  • 
Ex facto non sequitur id quod sequi videtur

  • Ex initio falsi commissi, iusta possessio non paratur

  • Ex iudicio lex punit
  • Ex lege fit ius

  • Ex maleficio non oritur contractus
  • 
Ex malis moribus bonae leges oriuntur

  • Ex multitudine signorum colligitur identitas vera
  • Ex nihilo, nihil facit
  • 
Ex non scripto ius venit, quod usus comprobavit
  • Ex nudo pacto non oritur actio

  • Ex Oriente lux ex Occidente ius
  • 
Ex pacto actio nulla nascitur

  • Ex persona ius oritur
  • 
Ex Roma ius

  • Ex scientia praesumitur consensus
  • 
Ex sententia fit ius

  • Ex turpi causa non oritur actio

  • Exceptio actorem excludit, replicatio reum
  • Exceptio firmat regulam (in casibus non exceptis)
  • Excusatio non petita, accusatio manifesta
  • Executio est fructus et finis legis
  • 
Ex pacto illicito non oritur actio

  • Expedit rei publica ne quis re sua male utatur
  • Expressa nocent non expressa non nocent
  • Expressio eorum quae tacite insunt nihil operatur
  • Expressio unius est exclusio alterius
  • 
Expressum facit cessare tacitum
  • Extinguitur crimen mortalitate
  • 
Extra territorium ius dicenti impune non paretur
  • Ex tribus saltem personis
  • Facere iniuriam nemo, nisi qui scit se iniuriam facere, potest
  • Facere videtur qui iubet et mandat
  • 
Facilior debet esse iudex ad absolvendum quam ad condemnandum
  • Facta non praesumuntur sed probantur
  • Facta pro infectis haberi non possunt
  • Factum alienum inutiliter promittitur
  • Factum alterius alteri prodest

  • Factum est illud: fieri infectum non potest
  • Factum non potest esse infectum
  • Factum spectatur, non quod debuit fieri
  • Falsa demonstratio non nocet
  • 
Falsa demonstratione legatum non peremit
  • Falsa grammatica non vitiat chartam
  • Falsi procuratoris gesta possint ratificari
  • Falsus in uno falsus in omnibus
  • Favorabilior est rei causa quam actoris
  • Favoralia amplianda
  • Favoralia sunt amplianda, odiosa sunt restringenda
  • Favor debitoris

  • Favor rei
Favolabiliores rei potius quam actores habetur

  • Fetus occisio quocumque modo et quocumque tempore a momento conceptionis procuretur
  • Fiat iustitia et pereat mundus
  • 
Fiat iustitia, pereat licet integer orbis

  • Fiat iustitia, ruat coelum

  • Fictio habet vim veritatis

  • Fidem frangenti fides frangitur

  • Fidem non servanti fides servanda non est

  • Fides bona contraria est fraudi et dolo

  • Fides est fundamentum iustitiae

  • Fides est dictorum conventorumque constantia et veritas

  • Fides non est servanda ei qui prior fidem fregit
  • 
Filius adoptivus habet imaginem filii naturalis

  • Filius naturalis ventrem sequitur

  • Fiscus ex suis contractibus usuras non dat, sed ipse accipit

  • Fiscus non erubescit
  • 
Fiscus semper idoneus successor sit et solvendo

  • Fiscus semper locuples
  • 
Forma est quae dat esse rei

  • Fortes fortuna iuvat
  • Forum delicti comissi

  • Forum est ubi domicilium est
  • Fractionem diei non recipit lex

  • Frangenti fidem, fides non est servanda

  • Fraudem suam nemo debet allegare
  • 
Fraus est celare fraudem

  • Fraus et dolus nemini debent patrocinari

  • Fraus nemini prodest

  • Fraus omnia corrumpit
  • 
Fructuarius causam proprietatis deteriorem facere non debent, meliorem facere potest
  • Fructus dicuntur deductis impensis

  • Fructus intelleguntur deductis impensis

  • Fructus pendentes dicuntur esse pars rei

  • Fructus pendentes pars fundi videntur

  • Frui pro parte possumus, uti pro parte non possumus

  • Frustra probatur quod probatum non relevat
  • 
Frustra sibi fidem quis postulat ab eo servari, cui fidem a se praestitam servare recusat
  • Fumo periit, qui fumum vendidit
Fumo punitur qui vendidit fumum

  • Fumus boni iuris

  • Fur semper in mora

  • Furor superveniens non perimit actum prius perfectum

  • Furtum sine affectu furandi non committur
  • Gallus putat non posse ita servitutem imponit, ut quis facere aliquid cogeretur
  • Genera non pereunt
Generale nihil certi implicat
  • 
Generale dictum generale est interpretandum
  • Generalia specialibus derogant
  • 
Generalis clausula non prorrigitur ad ea quae antea specialiter sunt comprehensa
  • Generalis regula generaliter est intelligenda

  • Generalitati legis est standum
  • 
Generi per speciem derogatur
  • 
Genus numquam perit

  • Genus perire non potest

  • Gratuitum debet esse commodatum

  • Grave est fidem fallere
  • Habet rei vindicationem qui non habet possessionem

  • Habetur quod peti potest

  • Hanc si tollas, tollis mutua inter Principes commercia... quin et tollis ipsum ius pentium
  • Heredis appellatione heredes heredis continentur

  • Hereditas enim non heredis personam, sed defuncti sustinet

  • Hereditas numquam ascendit
  • 
Hereditas personam defuncti substinet
  • 
Hereditas pro parte adiri nequit
  • Hereditas semel repudiata adiri nequit
  • 
Hereditas sub condicione adirii non potest
  • 
Heredum appellatione veniunt heredes heredum in infinitum
  • Heres eadem persona cum defuncto fingitur
  • 
Heres est aut iure proprietatis aut iure representationis
  • Heres est eadem persona cum defuncto
  • 
Heres heredis mei meus heres est
  • 
Heres non potest venire contra factum defuncti

  • Heres substitutus excludit cohaeredem

  • Heres tenetur praestare factum defuncti

  • Hominum causa omne ius constitutum sit

  • Homo homini lupus

  • Homo homini persona

  • Homo sacra res homini
  • Iam non sunt duo sed una caro
  • 
Ianua omnium vitiorum est iracundia
  • 
Ibi semper causa agatur ubi crimen admittitur
  • 
Id certum est quod certum reddi potest, sed id magis certum est quod de semetipso est
  • Ignorantia facti, non iuris, excusat

  • Ignorantia facti proprii neminem excusat; ignorantia facti alieni excusat
  • 
Ignorantia iudicis calamitas innocentis
  • Ignorantia iuris canonici sive civilis neminem excusat regulariter
  • Ignorantia iuris licet a dolo excusat
  • 
Ignorantia iuris nemini prodest

  • Ignorantia iuris nocet
  • Ignorantia iuris non excusat
  • Ignorantia legis non excusat
  • Ignorantia saepe tam iuris quam facti excusare potest
  • Iis legibus (imperator) Caesar Vespasianus solutus sit
  • Illicite factum obligationem inducit
  • Impedito agere bene currit praescriptio quando ipse impedimentum removere potui et negligens in removendo fuit
  • Impossibilium nulla obligatio est

  • Immobilia pupilli sine decreto superioris tutor alienare non potest
Immo secundum allegata

  • Impossibilis condicio pro non scripta habetur

  • Impossibilitas superveniens non vitiat obligationem aut contractum

  • In aequali iure melior est condicio possidentis

  • In alienam voluntatem conferri legatum non potest
  • 
In alieni facti ignorantia tolerabilis error est
  • 
In alternativis debitoris est electio, et sufficit alterum adimpleri

  • In alternativis est electio venditoris
  • 
In ambigua voce legis ea potius accipenda est significatio, quae vitio caret
  • In ambiguis rebus humaniorem sententiam sequi oportet
  • 
In ambiguo sermone non utrumque dicimus, sed id dumtaxat quod volumus
  • In Anglia non est interregnum
  • In argumentum trahi nequeunt, quae propter necessitatem aliquando sunt concessa
  • In eadem observationem numeramus et dies solis, quos dominicos rite dixere maiores, qui repetitio in se calculo revolvuntur
  • In bonae fidei contractibus ex mora usurae debentur
  • 
In casibus omissis deducenda est norma legis a similibus

  • In casu extremae necessitatis omnia sunt communia
  • 
In causa ius esse positum
  • 
In claris non fit interpretatio
  • 
In communione vel societate nemo compellitur invitus detineri

  • In condicionibus testamentorum voluntatem potius quam verba, considerari oportet
  • In contractibus rei veritas potius quam scriptura prospici debet

  • In contractis tacite insunt quae sunt moris et consuetudinis
  • 
In contrahendis matrimoniis naturale ius et pudor inspiciendus est
  • 
In conventionibus contrahentium voluntatem potius quam verba spectari placuit

  • In criminali negotio rei forum accusator sequatur

  • Indicium unum indicium nullum

  • In disiunctivis sufficit alteram partem esse veram
In dubiis, semper benigniora praeferenda sunt

  • In dubio absolvitur reus
  • 
In dubio, abstine

  • In dubio benigniora
  • 
In dubio contra fideicommissum

  • In dubio contra fiscum
  • 
In dubio contra stipulatorem

  • In dubio, contra proferentem
  • In dubio facienda est interpretatio, quae aequalitatem conservat
  • In dubio minus

  • In dubio non est praesumendum delictum

  • In dubio pars mitior est sequenda
  • In dubio pro debitore
  • 
In dubio pro herede

  • In dubio pro lege
  • 
In dubio pro libertate

  • In dubio pro matrimonio
  • In dubio pro operario
  • In dubio pro possessore
  • 
In dubio pro reo
  • 
In dubio pro testamento

  • In dubio pro validitate

  • In dubio pro validitate testamento
  • 
In dubio quod minimum est sequimur

  • In eo quod plus sit semper inest et minus
  • 
In errore communi de facto aut de iure suplet Ecclesia potestatem regiminis exsecutivam
  • In exceptione reus actor est et probare debet exceptionem
  • In fictione iuris semper aequitas existit
  • 
In fictione iuris semper subsistit aequitas
  • 
In fideicommisso non heredi sed testatori succeditur

  • Infitiatio non est furtum
  • 
In his, quae contra rationem iuris constituta sunt, non possumus sequi regulam iuris
  • Iniuria volenti non irrogatur
  • 
In illiquidis non fit mora

  • In iudicando criminosa est celeritas
  • 
In iudiciis non est acceptio personarum habenda
  • 
In iure erranti non procedit usucapio
  • 
In iure no remota causa sed proxima spectatur
  • 
In lege Aquilia et levissima culpa venit
In legibus et statutis brevioris stili, extensio facienda est liberius

  • In maiore minus inest
In maiore summa continetur minor

  • In maleficiis voluntas spectatur, non exitus
In maleficio ratihabitio mandato comparatur

  • In obscuris minimum est sequendum
In obscuro libertas praevalet
In omni contractu bonam fidem praestare debet

  • In omnibus agendis inoffensus esse debet iudicium affectus non susceptus
  • In omnibus speciebus liberationum etiam accessiones liberantur
  • 
In pari causa turpitudinis cessat repetitio
In pari delicto vel causa potior est condicio possidentis
  • 
In pignore autem nihil nisi quaedam securitas est solutione
In poenam heres non succedit

  • In poenis benignior est interpretatio facienda

  • In praesentia maioris cessat potestas minoris
  • 
In praeteritum non vivitur
  • In pretio emptionis et venditionis naturaliter licet contrahentibus se circumvenire
  • In re communi, potior est condicio prohibentis
In remediis versatur ius
  • 
In rem suam auctoritatem accomodare tutorem non potest
  • In societatis contractibus fides exuberet
  • In suo alii hactenus facere licet, quatenus nihil in alienum immittat
  • In toto partem non est dubium contineri
  • Inaudita causa quemquam damnari aequitatis ratio non patitur
  • Incertam partem possidere nemo potest
  • Incivile est nisi tota lege perspecta una aliqua particula eius proposita iudicare vel respondere
  • Inclusio unius, exclusio alterius
  • Indicium unum tollit aliud
  • Infitiando depositum nemo facit furtum
  • Iniquum petendum, ut aequum feras
  • Iniuria ex affectu facientis consistit
  • Iniuriarum aestimatio non ad id tempus, quo iudicatur, sed ad id, quo facta est, referri debet
  • In pari causa potior est prohibentis condicio
  • In rebus novis constituendis evidens esse utilitas debet, ut recedatur ab eo iure, quod diu aequum visum est
  • In re communi nemo dominorum iure facere quicquam invito altero potest
  • In rem suam auctoritatem accomodare tutorem non potest

  • In re obscura melius est favere repetitioni quam adventicio lucro

  • In re pari potior est causa prohibentis
  • Instrumentum in dubio interpretatur ut in eo mala grammatica non contineatur
  • Instrumentum in uno falsum non in totius falsum praesumitur
  • Intellegitur concessum quod non est prohibitum

  • Inter alios acta vel iudicata aliis non nocet
  • 
Inter arma, silent leges

  • Inter coheredes communicantur commoda et incommoda
  • Inter genus et speciem
  • Inter copulatos est coniugium ratum

  • Inter venditorem et emptorem coniunguntur tempora
  • 
Interest nostra potius non solvere quam solutum repetere

  • Interest rei publicae ne maleficia remaneant impunita

  • Interest rei publicae ut sit finis litium

  • Interpretatio fieri debet semper ut actus valeat

  • Interpretatione legum poenae molliendae sunt potius, quam asperandae
  • Interventu novae personae nova nascitur obligatio, et prima tollitur
  • Inutile est testamentum, in quo nemo heres instituitur
  • 
Inveterada consuetudo pro lege non immerito custoditur
  • 
Invito beneficium non datur

  • Invito creditori aliud pro alio solvitur
  • 
Invito nemini bonorum possessio adquiritur
  • 
Invitus agere vel accusare nemo cogatur
  • 
Invitus dicitur, qui expressum non consentit
  • 
Invitus liberari potest
  • 
Invitus nemo rem cogitur defendere

  • Invitus procurator non solet dari
  • 
Invitus procurationem suscipere nemo cogitur
  • Ira non excusat delictum
  • Is potest repudiare, qui et adquirere potest
  • Is, qui in ius succedit alterius, eo iure, quo ille, uti debebit
  • Is, qui precario habet, etiam possidet
  • Iudex competens est, qui ordinariam iurisdictionem habet
  • Iudex damnatur cum nocens absolvitur
  • Iudex damnatur ubi nocens absolvitur
  • Iudex debet stare semper et iudicare ad cartam et secundum quod in ea continetur nisi aliquod imposibile, vel contra ius naturale continetur in ea
  • Iudex est interpres iustitiae
Iudex ex conscientia iudicare debet

  • Iudex in causa propria quis esse non potest
Iudex in propria causa nequit cognoscere

  • Iudex iudicare debet secundum allegata et probata partibus
Iudex neminem debet condemmare nisi accusatum

  • Iudex non potest pertransire, quod principaliter in iudicio proponitur
  • Iudex parte absente definitive in causa agere potest

  • Iudex qui omittit id quod facere debet punitur

  • Iudex suspectus excusatur

  • Iudicandum est secundum allegata et probata
  • 
Iudicare secundum ea quae in iudicio proponuntur et probantur
  • Iudicati actio datur in eum qui non est condemnatus

  • Iudicem non posse recusari sine causa

  • Iudices sententiae suae ratione adducant

  • Iudicia, anchorae legum sunt, ut leges rei publicae
  • Iudices ad restitutionem usurarum possunt compellere
  • Iudicis est ius dicere non dare
Iudicis sententia pro veritate accipitur
  • 
Iudicium non potest esse super futuro
  • Iudicium non potest pendere ex voluntate litigantium
  • Iudicium pro veritate accipitur
  • 
Iura enim naturalia sunt immutabilia
  • 
Iura humana universalia sunt
  • Iura naturae sunt inmutabilia

  • Iura naturalia immutabilia sunt

  • Iura non in singulas personas, sed generaliter constituuntur
  • 
Iura novit curia
Iuramentum est indivisibile, et non est admitendum in parte verum et in parte falsum
  • Iuravi mihi non liquere atque ita iudicatu illo solutus sum
Iure gentium hoc introductum est, ut cunctis hominibus inter se libera esset negotiandi facultas
  • Iure naturae enim aequum est neminem cum alterius detrimento et iniuria fieri locupletiorem
  • Iure naturali ad quem spectat rei commodum spectare debet et damnum

  • Iurare rem sibi non liquere iudex licet
  • 
Iuris error nulli prodest
  • 
Iuris executio non habet iniuriam

  • Iuris ignorantia non prodest adquirere volentibus, suum vero petentibus non nocet

  • Iurisdictio territorio cohaeret


* Iuris praecepta sunt haec: honeste vivere, alterum non laedere, suum cuique tribuere

  • Iurisperitus non excusatur a dolo per ignorantiam iuris
  • Ius et fraus nunquam cohabitant

  • Ius est in natura; natura hominis socialis est
  • 
Ius ex facto oritur

  • Ius ex iuniuria non oritur

  • Ius interpretari circa veritatem
  • 
Ius privatum, sub tutela iuris publici, latet
  • 
Ius publicum privatorum pactis mutari non potest
  • Iusiurandum vicem rei iudicatae optinet
Ius soli sequitur aedificium

  • Iustum est ut omnia sint ordinatissima

  • Iustus es, Domine, et rectum iudicium tuum
  • Lata culpa plane dolo comparabitur

  • Legato falsa causa non nocet
Legatum in alienam voluntatem poni potest, in heredis non potest
  • 
Legatum nemo propria auctoritate ocupare potest

  • Legem brevem esse oportet, quo facilius ab imperitis teneatur

  • Legem patere quam ipse fecisti

  • Leges generales non debent extendendi ad leges quae habent suam particularem provisionem
  • Leges habent maximam virtutem ex consuetudine
  • 
Leges intellegi ab omnibus debent

  • Leges naturae in statu naturae silent
  • Leges non sunt de facili mutandae
  • Leges posteriores corrigere solent leges priores
  • Leges posteriores priores abrogant
  • Leges posteriores priores contrarias abrogant
  • Leges vigilantibus scriptae sunt
  • Legis enim est, qui inscienter peccat, scienter emmendet
  • Legis tantum interest ut certa sit, ut absque hoc nec iusta esse potest
  • Legitima adminicula non sunt deneganda
  • Legitima de fideicomisso detrahenda
  • Legitima filii non continetur sub fideicomisso universali
  • Lex Angliae est lex misericordiae
  • Lex civilis naturalia iura tollere non potest
  • Lex erit manifesta, secundum naturam, secundum consuetudinem civitatis, loco temporique conveniens, iusta et aequabilia praescribens, congruens, honesta et digna, utilis et necessaria
  • Lex facit, quod ipse est rex

  • Lex in futurum vetat in praeteritum indulget

  • Lex iniqua non habet rationem legis
Lex iubeat, non disputet

  • Lex naturae haec est, ut qui nascitur sine legitimo matrimonio matrem sequatur
  • Lex naturalis est una omnium, quia praecepta communia continet
Lex neminem cogit ad impossibilia

  • Lex non cogit ad impossibilia

  • Lex non extenditur contra rationem iuris communis
  • 
Lex plus laudatur quando ratione probatur
  • 
Lex posterior derogat priori
  • Lex posterior generalis non derogat legi priori speciali
  • Lex rebus imponitur non verbis
Lex retro non agit
Lex semper dabit remedium
  • Lex semper loquitur
  • 
Lex specialis derogat generali

  • Lex spectat naturae ordinem
  • 
Libello conformis debet esse sententia

  • Libertati in dubio favetur

  • Licet actio ex delicto in heredem non detur, datur tamen exceptio

  • Licet lata culpa in criminibus dolo non equiparetur

  • Licet legibus soluti sumus, attamen legimus vivimos

  • Licitum est contrahentibus sine dolo se decipere
  • 
Limitata causa limitatum producit effectum

  • Linea recta semper praefertur transversali

  • Lis pendere incipit; et ideo statim locum habet principium lite pendente, nihil innovetur
  • Lite pendente nihil innovetur
  • 
Lites debent celeriter terminari

  • Lites restringenda sint potius quam laxandae
  • 
Litora, in quae populus Romanus imperium habet, populi Romani esse arbitror
  • 
Litorum quoque usus publicus iuris gentium est
Locare servitutem nemo potest
  • 
Locatio et conductio contrahi intellegitur, si de mercede convenerit
  • 
Locatio sine mercede certa contrahi non potest
  • Locupletari non debet aliquis cum alterius iniuria vel iactura
  • Locus regit actum
Longaevi enim usus et consuetudinis non est vilis auctoritas
  • Lucrum amittere non est semper damnum sentire
  • Lupus est homo homini, non homo
  • Magis punitur, et crimen augetur si perseveraverit in delicto
  • 
Magna negligentia culpa est: magna culpa dolus est

  • Maiorem diligentiam in rebus alienis quam in propriis quis praestare debet
  • 
Maius continet minus

  • Mala fides superveniens de iure canonico nocet praescribente

  • Mala fides superveniens nocet

  • Mala fides superveniens non nocet

  • Mala fides superveniens quae interrumpat praescriptionem et faciat cessare publicianam
  • Mala grammatica non vitiat chartam
  • 
Malae fidei possessorem esse qui contra legem aliquid mercatur
  • 
Male nostro iure uti non debemus
  • 
Male verum examinat omnis corruptus iudex

  • Malitia et dolus nemini debent patrocinari

  • Malitia supplet aetatem
  • 
Malus usus abolendus est

  • Mandatam sibi iurisdictionem mandare alteri non posse manifestum est
  • Mandatum ad transigendum et vendendum debet esse speciale
  • Mandatum non est obligatorium, quod contra bonos mores est
  • Mandatum solvitur morte
Mandatum, nisi gratuitum, nullum est
  • Manifesta non indigent demonstratione vel probatione
  • Manifestum est quod per personarum acceptionem iudicium corrumpitur
  • Mater semper certa est, pater vero is est, quem nuptiae demonstrant
  • Matrimonialis viri et mulieris coniunctio indissolubilis est
  • Matrimonium enim contrahitur per legitimum uiri et mulieris consensum
  • Matrimonium facit coitus
  • Matrimonium facit partium consensus
  • Matrimonium inter invitos non contrahitur
  • Matrimonium ratum et consummatum nulla humana potestate nullaque causa, praeterquam morte, dissolvi potest
  • Matrimonium solo consensu contrahitur

  • Mea mihi conscientia pluris est quam omnis sermo
  • Medicus de imperitia tenetur
  • 
Melior causa erit possidentis
  • 
Melior est condicio defendentis
  • 
Melior est condicio possessoris
  • 
Melior est condicio possidentis

  • Melius est bene facientes... pati quam male facientes
  • Melius est sensum magis quam verba amplecti
  • Mente captus donare non potest
  • 
Mente captus non potest contrahere
  • Mentiri non licet agendo

  • Mercede enim interveniente transit negotium in aliam formam

  • Metus coactionis sufficit ad rescindendum contractum

  • Merces constituta sic pretio convenerit
  • 
Meum est, quod ex re mea superest
  • 
Minima non curat praetor
  • 
Minime sunt mutanda, quae interpretationem certam semper habuerunt
  • Mimimum atque angustissimum tempus
  • 
Minimum sequimur in obscuris

  • Minor non potest comprommitere

  • Minora di neglegunt
  • 
Minus ei licere debet, cui plus licet
  • 
Minus solutum intellegitur etiam si nihil esse solutum

  • Minus solutum videtur etiam si nihil esse exactum

  • Minus solvit qui tardius solvit: nam et tempore minus solvitur

  • Mobilia sequuntur personam

  • Modus et conventio vincunt legem

  • Modus legem dat donationis
  • 
Mora cum mora compensatur

  • Mora dolum in se praesumptum continet
  • 
Mora emptoris relevat venditorem a custodia, non a dolo malo
  • Mora rei fideiussori quoque nocet
  • 
Mora sua cuilibet est nociva
  • 
Moram purgare licitum est
  • Mors omnia iura solvit
  • 
Multa contra iuris rigorem pro libertate sunt constituta
  • Mutare consilium quis non potest in alterius detrimentum
  • Mutata forma prope interemit substantiam rei
  • Nam qui non prohibet, cum prohibere possit, iubet

  • Nasciturus pro iam nato habetur, quotiens de eius commodo agitar
  • Natura magistra, lex discipula

  • Naturalia iura civilis ratio perimere non potest

  • Naturaliter videtur possidere is qui usum fructum habet
  • 
Ne eat iudex ultra petita partium

  • Ne lis ex lite oriatur
  • 
Ne plus in accessione potest esse, quam in principali re

  • Ne quis in sua causa iudicet, vel ius sibi dicat

  • Nec creditoris creditori, quisquam invitus delegari potest
  • 
Nec emptio nec venditio sine re quae veneat potest intellegi
  • Necesse est ei rei cedi, quod sine illa esse non potest
  • 
Necessitas inducit privilegium quoad iura privata
  • 
Neccesitas non habet legem

  • Necessitas publica maior est quam privata

  • Necessitas vel paupertas non habet legem

  • Nec posse, si commissoriam elegit, postea variare
  • Negantis nulla probatio

  • Negativa non sunt probanda
  • 
Negatoria actio non competit nisi domino rei liberae
  • Negligens in officio suo punitur

  • Negligentia cuiusque sibi non tertio nocet
  • Negligentia sua cuique nocet
  • 
Nemini licet adversus sua facta venire

  • Nemini potest suus fundus servire
  • 
Nemini res sua servit
  • 
Nemo auditur propriam turpitudinem allegans
  • Nemo censetur ignorare legem
  • 
Nemo commodando rem facit eius cui commodat
  • Nemo condemnatus nisi auditus vel vocatus

  • Nemo contra factum suum venire potest
  • 
Nemo dat quod non habet
  • 
Nemo de improbitate sua consequitur actionem
  • Nemo debet bis vexari pro una et eadem causa
  • Nemo debet esse iudex et pars
  • 
Nemo debet esse iudex in propria causa

  • Nemo debet facere in suo quod noceat alieno
  • 
Nemo debet inaudito damnari
  • 
Nemo debet locupletari iniuste cum iactura aliena
  • Nemo debet lucrari ex alieno damno
  • 
Nemo errans rem suam amittit
  • Nemo est heres viventis

  • Nemo ex consilio mandati obligatur
  • 
Nemo ex consilio obligatur

  • Nemo ex industria protahat iurgium
  • 
Nemo ex suo delicto meliorem suam condicionem facere potest
  • Nemo existimandus est dixisse, quod non mente agitaverit
  • Nemo in propria causa potest esse testis
  • 
Nemo in propria causa testis esse debet
  • 
Nemo invitus agere cogatur
  • 
Nemo invitus compellitur ad communionem

  • Nemo invitus obligatur
  • 
Nemo iudex sine auctore
  • 
Nemo ius publicum remittere potest
  • 
Nemo plus commodi heredi suo relinquit, quam ipse habet
  • Nemo plus iuris ad alium transferre potest, quam ipse haberet
  • Nemo plus iuris transferre potest quam ipse habet
  • 
Nemo potest ad impossibile obligari

  • Nemo potest de aliena res transigere
  • 
Nemo potest mutare consilium suum in alterius iniuram
  • 
Nemo potest repudiare hereditatem, nisi cui delata est

  • Nemo potest super re aliena disponere

  • Nemo pro parte testatus pro parte intestatus decedere potest
  • Nemo prohibendus est libertati favere

  • Nemo punitur pro delicto alieno
  • Nemo punitur pro alieno delicto
  • Nemo qui condemnare potest absolvere non potest
  • Nemo quidem de factis suis praesumat disputare, nec multo fortius contra factum suum venire
  • Nemo rem suam utiliter stipulatur
  • Nemo sibi ipse causam possessionis mutare potest
  • Nemo sibi sit iudex
  • Nemo suam turpitudinem allegans auditur
  • Nemo tenetur se detegere
  • Nemo tenetur seipsum accusare
  • Nemo videtur eos fraudare, qui sciunt et consentiunt
  • Ne procedat iudex ex officio
  • Neque contra leges neque contra bonos mores pacisci possumus
  • Neque enim debuit praeripere ceteris post bona possessa, quum iam par conditio omnium creditorum facta esset
  • Neque enim inaudita causa quemquam damnari aequitatis ratio patitur
  • Neque enim lucrum intellegitur nisi omni damno deducto neque damnum nisi omni lucro reducto
  • Neque imperare sibi neque se prohibere quisquam potest
  • 
Neque malitiis indulgendum est
  • 
Neque utique melius pronunciat, qui novissimus sententiam laturus est
  • Nescio quid peccati portat haec purgatio

  • Nil prius esse fide
  • 
Nihil aliud est actio quam ius quod sibi debeatur, iudicio persequendi
  • Nihil aliud potest rege, nisi id solum quod de iure potest
  • 
Nihil facit error nominis, cum de corpore constat
  • Nihil hoc ad ius, ad Ciceronem!
  • Nihil in lege intolerabilius est eandem rem diverso iure censeri
  • Nihil innovari appellatione interposita
  • Nihil potest esse aequabile, quod non a certa ratione proficiscatur
  • Nihil prius fide
  • Nihil tam conveniens est naturali aequitati, unumquodque dissolvi eo ligamine quo ligatum est
  • Nil posse creari ex nihilo
  • Nimia subtilitas in iure reprobatur et talis certitudo certitudinem confundit
  • Nisi enim merces certa statuta sit, non videtur locatio et conductio contrahi
  • Nocentem absolvere melius est quam innocentem damnare
  • Noli itaque erubescere testimonium Domini
  • Nolite facere iniquum aliquid in indicio
  • Non aliter a significatione verborum recedi oportet, quam cum manifestum est aliud sensisse testatorem
  • Non ante iuris ratio quam persona quaerenda est
  • 
Non bis in idem
  • 
Non congruit de apicibus iuris disputare
Non debet actori licere, quod reo non permittitur

  • Non debet alii nocere, quod inter alios actus est
  • 
Non debet calamitas matris nocere ei qui in ventre est

  • Non debet, cui plus licet, quod minus est non licere

  • Non debet poena ad alios extendi quam ad suos auctores

  • Non enim in mora est is, a quo pecunia propter exceptionem peti non potest
  • Non est in mora qui potest exceptione legitima se tueri
  • Non est iurista qui non est civilista
  • Non est personarum acceptio apud Deum

  • Non ex opinionibus singulorum, sed ex communi usu nomina exaudiri debent
  • Non exemplis, sed legibus iudicandum est
  • 
Non facit alio iniuriam qui utitur iure suo

  • Non fatetur qui errat

  • Non firmatur tractu temporis, quod de iure ab initio non subsistit

  • Non idem in eodem negotio sit advocatus et iudex

  • Non in foro canonico nec civili valet praescriptio cum mala fide
  • Non intellegitur amissum, quod ablatum alteri non est

  • Non intellegitur posse quod de iure fieri non potest

  • Non intellegitur quem posse facere nisi cum commodo suo facere possit

  • Non iudicabit Deus bis in id ipsum

  • Non ius deficit, sed probatio

  • Non ius sed seisina facit stipitem

  • Non licet actori quod reum licitum non exsistit

  • Non mutat substantiam rerum non necessaria verborum multiplicatio
  • 
Non omne quod iudex potest necesse habet facere

  • Non placet igitur extendi leges poenales, multo minus capitales, ad delicta nova
  • Non plus habere creditor potest, quam habet qui pignus dedit
  • 
Non potest adduci exceptio eiusdem rei cuius petitur dissolutio

  • Non potest commodari id quod usu consumitur
  • Non potest ex uno iudicio res iudicata in partem valere, in partem non valere
  • Non potest ignorari quod publice notum est

  • Non potest improbus videri, qui ignorat, quantum solvere debeat
  • Non potest liberalitas nolenti adquiri
  • Non potest quis usucapere nisi possideat
  • Non potest quis venire contra errorem proprium
  • Non potest sive enim quis sit condemnatus, sive absolutus, tamen super eodem crimine saepius agi non potest
  • Non solet locatio dominium mutare
  • 
Non tantum verbis ratum haberi potest, sed etiam actu

  • Non tentanda quae effici omnino non possint

  • Non valenti agere non currit praescriptio

  • Non videbitur reddita, quae deterior facta redditur

  • Non videtur esse factum quod non est legitime factum

  • Non videtur iniuriam facere qui utitur iure suo

  • Non videtur vim facere qui iure suo utitur
  • 
Non videtur possessionem adeptus is, qui ita nactus est, ut eam retinere non possit
  • Non videtur solvere qui totum non solvit

  • Noscitur a sociis
Notarius praesumitur potius errare quam malignari
  • 
Notorium est quod probatione non indiget


* Notorium non eget probationem


  • Nova constututio fututis formam imponere debet, non praeteritis
  • 
Novatione tollitur obligatio
  • 
Novissimus totus dies completus esse debet

  • Novum iudicium non dat novum ius sed declarat antiquum
  • 
Noxa caput sequitur

  • Nuda et imaginaria venditio pro non facta est
  • Nulla acceptio personarum apud Deum est
  • Nulla corporis aestimatio fieri potest
  • 
Nulla est venditio, quotiens in materia erratur
  • Nulla ibi mora contrahitur ubi nulla petitio
  • Nulla iniuria est, quae in volentem fiat
  • Nulla misericordia est contra iustitiam
  • Nulla poena sine crimine

  • Nulla poena sine dolo
  • 
Nulla poena sine lege
  • Nulla poena sine iudicio
  • 
Nulla servitus in faciendo, sed in patiendo vel in non faciendo consistit
  • Nulla sit conditio, quae in praeteritum confertur, vel quae in praesens
  • Nulla valet praescriptio nisi bona fide nitatur
  • 
Nulla voluntas errantis est

  • Nulli leges nescire licet
  • 
Nulli res sua servit
  • 
Nullum crimen, nulla poena sine lege penali, praevia, stricta et scripta
  • Nullum crimen sine poena legali

  • Nullum ius sine actione
  • 
Nullum tempus occurrit regi
  • 
Nullus bonus jurista nisi sit bartolista
  • 
Nullus commodum capere potest de iniuria sua propria
  • 
Nullus debet agere de dolo ubi alia actio subest
  • 
Nullus est consensus errantis
  • Nullus idoneus testis in re sua intellegitur

  • Nullus iudex causam audire praesumat, quae in legibus non continetur
  • Nullus videtur dolo facere, quo suo iure utitur
  • 
Numquam in usucapionibus iuris error possessori prodest
  • 
Numquam nuda traditio transfert dominium

  • Numquam volenti dolus infertur

  • Numquid lex nostra iudicat hominem, nisi prius audierit ab ipso?
  • Nuptias non concubitus, sed consensus facit
  • Obligatio est mater actionis

  • Obligatio naturalis ex contractibus iuris gentium oritur
  • 
Obligationis naturalis debitores licet minus proprie debere dicantur
  • 
Obligatio naturalis retentioni sufficit
  • 
Obscuritas brevitatis praetextu non admittenda
  • 
Odia restringi, et favores conveni ampliari

  • Odiosa restringenda, favoralia amplianda
  • 
Omne crimen ebrietas incendit et detegit

  • Omne ius aut consensus fecit aut necessitas constituit aut firmavit consuetudo
  • Omne ius legibus et moribus constant
Omne maius continet in se minu
  • 
Omne testamentum morte consumatum est
  • 
Omne, quod non iure fit, iniuria fieri dicitur
  • Omnes res transire in novationem possunt

  • Omnes secundum leges vivant
  • 
Omnes servitutes sunt individuae

  • Omnes, qui non prohibentur, matrimonium contrahere possunt
  • Omni obligationi fideiussor accedere potest
  • Omnia interpretatio fieri debet, ut tolletur contrarietas

  • Omnia praesumuntur contra spoliatorem

  • Omnia praesumuntur legitime facta donec probetur in contrarium
  • Omnia praesumuntur rite et solemniter esse acta

  • Omnia probant quod non singula

  • Omnibus his manentibus

  • Omnis consensus tollit errores

  • Omnis innovatio plus novitate perturbat quam utilitate prodest
  • Omnis enim obligatio vel ex contractu nascitur vel ex delicto
  • Omnis qui defenditur boni viri arbitratu defendendus est

  • Omnis vindicatio vel ad rem corporalem vel incorporalem pertinet
  • Omnium consensus naturae vox est
  • 
Onus probandi incumbit ei qui asserit

  • Onus probandi incumbit ei qui dicit
  • 
Optima est legum interpres consuetudo

  • Optima lex, quae minimum relinquit arbitrio iudicis
  • 
Optimus interpres legum consuetudo

  • Optimus iudex qui minimum sibi

  • Optione facta, ius eligendi consumitur
  • Ordine placitandi servato servatur et ius
  • Pacta conventa servato
  • 
Pacta de futura successione non valent
  • 
Pacta impossibilia vel sub impossibili condicione non valet

  • Pacta novissima servari oportet

  • Pacta privatorum tuetur ius civile, pacta
  • Principum bona fides
  • 
Pacta, quae turpem causam continent, non sunt observanda

  • Pacta servanda dictat ratio naturalis
  • 
Pacta sunt servanda
  • 
Pacta, quae turpem causam continent, non sunt observanda

  • Pacta tertiis nec nocent nec prosunt
  • 
Pacto hereditas dari non potest

  • Pactum antichreticum pignori potest adici
  • 
Pactum contra legem prohibitoriam factum, nec civilem nec naturalem producit obligationem
  • Pactum de futura successione valet

  • Pactum de non succedendo non valet
  • 
Pactum periculi observari debet
  • 
Pactum super una re non nocet super alia

  • Par conditio creditorum

  • Par in parem imperium non habet

  • Paritas temporis tribuit paritatem iuris
  • Partus sequitur ventrem

  • Patere quam ipse fecisti legem

  • Patiare potius ipse quam facias scelus

  • Patria potestas in pietate non in atrocitate consistere debet

  • Pax servetur, pacta custodiantur

  • Peccatum non dicitur perpetratum cogitatione solum, sed delectatione et consenso
  • Pecunia paret pecuniam

  • Pendente lite nihil innovetur

  • Pendente lite nihil innovandum

  • Pensio extinguitur per matrimonii contractum

  • Per partes servitus imponi non potest, sed nec adquiri

  • Perfecta emptione periculum ad emptorem respiciet
  • 
Periculum est emptoris
  • 
Periculum est locatoris

  • Periculum in mora

  • Periculum ex pacto suscipi potest

  • Periculum rei venditae ad emptorem pertinet
  • 
Permissum ad tempus post tempus videtur prohibitum esse
  • 
Permissum id esse intellegitur, quod non prohibetur

  • Perpetua lex est nullam legem humanam ac positivam perpetuam esse

  • Per solutionem ipso iure tollitur obligatio

  • Persona coniuncta aequiparatur interesse proprio

  • Personam eius sustinere

  • Perspicua vera non sunt probanda
  • Pignori rem acceptam uso non capimus, quia pro alieno possidemus
  • Placuit inter omnes id quod invicem debetur ipso iure compensari
  • Plenitudo legis est dilectio

  • Plura domicilia haberi potest
  • Pluralis elocutio duorum numero contenta est
  • Pluralis locutio duorum numero est contenta
  • Plures res in obligatione, una autem in solutione
  • Plus actum quam scriptum valet
  • Plus facit datio quam promissio

  • Plus in accessione non potest esse, quam in principali re
  • 
Plus petit qui ante diem petit
  • 
Plus semper in se continet, quod est minus

  • Poena debet esse omne delicto conveniens

  • Poena ex delicto defuncti heres non debet

  • Poena maior absorbet poenam minorem

  • Poena nulla esse debet, ubi nullum delictum

  • Poenalis actio non competit in heredes
  • 
Poenam petere nequit qui in illam incidit

  • Ponitur poena conveniens culpae

  • Possessio fratris de feodo simplici facit sororem esse haeredem
  • Possessio nobis etiam per alium adquiritur

  • Possessionis suae causa nemo mutare potest

  • Possessio plurimum facti habet

  • Possessionis causa prius est discutienda quam proprietatis
  • Possessor malae fidei nullo tempore non praescribit
  • Possessor nullo casu rei vindicationem intentare potest
  • Possessores sunt potiores, licet nullum ius habeant
  • Possessori non incumbit neccessitas probandi
  • Possidet, cuius nomine possidetur
  • Post diem commissoriae legi praestitutum si venditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum videtur, nec variare et ad hanc redire potest
  • Posteriora derogant prioribus

  • Posteriores leges ad chartam magnam pertinent, nisi contrariae sint
  • Posterior lex derogat legibus prioribus

  • Posteriora non derogat prioribus, nisi in iis fiat mentio de ipsis
  • Posteriore testamento, quod iure perfectum est, superius rumpitur
  • Posterior voluntas potior haberi debet

  • Posteriores leges ad priores pertinent, nisi contrariae sint

  • Postulatio facta revocari non potest

  • Potestas delegata non delegatur

  • Potest quis per alium, quod potest facere per se ipsum

  • Praesertim cum etiam voluntas legis ex hoc colligi possit
  • Praesumitur ignorantia ubi scientia non probatur
  • Praesumptio cedit veritati

  • Praesumptio iuris et de iure non admittit probationem in contrarium
  • Praesumptio iuris probationem in contario admittit
  • 
Praesumptioni standum nisi contrarium probetur
  • 
Praesumptio relevat ab onere probando

  • Praevalet quod principale est
  • Pretium in numerata pecuniam consistere debet
  • Princeps legibus solutus

  • Principali accessorium tollitur

  • Principes tenentur et ipsi vivere legibus suis
  • Prior atque potentior est quam vox mens dicentis
  • Prior tempore potior iure
  • Priores leges ad posteriores trahantur
  • Privata debent cedere publicis

  • Privilegia ne inroganto

  • Privilegium non valet contra rem publicam
  • Privilegium personale non transit ad heredes
  • Privilegium propter abusum amitti potest
  • Pro donato is usucapit, cui donationis causa res tradita est
  • Pro herede posssidet, qui putat se heredem esse

  • Pro legato usucapit, cui recte legatum relictum est

  • Pro soluto usucapit, qui rem debiti causa recipit
  • Probabilis error possidentis usucapioni non obstat
  • Probatio nulla est per rerum naturam factum negantis
  • Probatio praesumptionem enervat
  • Probatio vincit praesumptionem
  • Probationis onus in casibus etiam reo incumbit
  • Prodesse sibi unusquisque, dum alii non nocet, non prohibetur
  • Prohibitio temporalis non extenditur ultra tempus, sicut prohibitio unius loci non prorrigitur ad alia
  • Pro magna utilitate vel necessitate
  • Promittens illicitum non obligatur

  • Propinquor excludit propinquum, et propinquus remotum, et remotus remotiorem
  • Proprie pignus dicimus quod ad creditorem transit, hypothecam cum non transit nec possessio ad creditorem
  • Propter necessitatem illicitum efficitur licitum

  • Propter parvam rem non debet aliquid mutare
  • 
Propter praesumptionem etiam vehementem non debet quis de gravi crimine condemnari
  • Puniri nemo debet, si nullam admisit culpam
  • Quae accessionum locum optinent, exstinguuntur, cum principales res peremptae fuerint
  • Quae contra ius fiunt, debent utique pro infectis haberi

  • Quae non prosunt singula, multa iuvant
  • 
Quaecumque per exceptionem perimi possunt, in compensationem non veniunt
  • Quae simulate geruntur pro infectis habentur

  • Quale est, cum petitur, tale dari debet
  • 
Quam diu potest ex testamento adiri hereditas, ab intestato non defertur
  • 
Quamdiu possit valere testamentum, tamdiu legitimus non admittitur

  • Quando aliquid prohibetur, prohibetur et omne per quod devenitur ad illum

  • Quando lex aliquid concedit, concedere videtur et it sine quo res ipsa esse non potest
  • Quando plures actiones nomine eiusdem rei competunt, una electa altera non tollitur
  • Quando plures nominibus propriis investiti sunt, tum omnes in capita vocati censetur
  • Quando verba sunt per se iniuriosa, animus iniuriandi praesumitur

  • Quasi agnum committere lupo ad devorandum
  • Quattuor ex verbis virtutem colliget legis: permittit, punit, imperat atque vetat
  • Quia coelum quod supra aedes meas est, usque ad coelum liberum esse debet
  • Qui accepit satisfactionem, iniuriam suam remisit

  • Qui accusare volunt, probationes habere debent
  • Qui appellat prior, agit
  • 
Qui casum allegat ipsum probet
  • 
Qui contra iure mercatur, bonam fidem habere non praesumitur
  • 
Qui contra iura mercatur, bonam fidem praesumitur non habere

  • Qui contra leges facit per eas non adiuvetur

  • Qui damnare potest, is absolvendi quoque potestatem habet
  • 
Qui donat perdit usumfructum, nisi utatur quis dedit

  • Qui errat non videtur consentire
  • 
Qui facit per alium, est perinde, ac si faciat per se ipsum

  • Qui facit per alium facit per se

  • Qui haeret in litera haeret in cortice

  • Qui ignorans est non vere paciscitur

  • Qui ignorare non debuit quod ius alienum emit

  • Qui in alterius locum succedit iustam habet ignorantiae causam

  • Qui in ius dominiumve alterius succedit iure eius uti debit

  • Qui in re illicita versatur, tenetur etiam de casu

  • Qui intellegit alienum se possidere, mala fide possidet

  • Qui in utero sunt, in toto paene iudicio civili intelleguntur in rerum natura esse
  • Qui iudicat me, Dominus est

  • Qui iussu iudicis aliquid facit, non videtur dolo malo facere
  • Qui iussu iudicis aliquod fecerit, non videtur dolo malo fecisse
  • Qui iustam causam ignorandi habuit non tenetur

  • Qui mandat solvi, ipse videtur solvere

  • Qui negat non teneatur probare
  • Qui non habet in aere luat in corpore
  • 
Qui non prohibet quod prohibere potest assentire videtur

  • Qui rationem in omnibus quaerunt rationem subvertunt

  • Qui occasionem damni dat, damnum dedisse videtur
  • 
Qui occasionem praestat, damnum fecisse videtur

  • Qui omne dicit, nihil excludit

  • Qui onus patitur ipse debet commodum substinere
  • 
Qui per alium facit, per seipsum facere videtur

  • Qui possidet rem non praesumitur eam vendidisse

  • Qui prior est tempore potior est iure
  • 
Qui prius ad iudicium provocavit, actor est

  • Qui proprium facit negotium adversum alios regresus non habet
  • 
Qui provocet, nondum damnatus videtur
  • 
Quis contra factum proprium venire non potest
  • 
Quis promittit non movere controversiam ad quid teneatur
  • 
Qui statuit aliquid parte inaudita altera, aequum licet statuerit, haud aequus fuit
  • Qui semel est heres non desinit esse heres
  • 
Qui sentit commodum sentire debet et onus
  • 
Qui sentit onus, sentire debet commodum, et contra

  • Qui suo iure utitur neminem laedere
  • Qui tacet, consentire videtur
  • 
Qui totam hereditatem adquirere potest, is pro parte eam scindendo adire non potest

  • Quicquid plantatur solo solo cedit

  • Quid prius est dignius est

  • Quidquid in fundo nascitur, quidquid inde percipi potest, ipsius fructus est
  • 
Quilibet potest renuntiare iuri pro se introducto

  • Quis contra factum proprium venire non potest
  • 
Quod ab initio non valet, in tracto temporis non convalescit

  • Quod ab initio nullum est, nullum effectum producit et tractu temporis convalescere non potest
  • Quod ad agendum temporabilia sunt, ad excipiendum sunt perpetua

  • Quod ab initio non valet in tractu temporis non convalescit

  • Quod ab initio nullum est nullum effectum producit et tractu temporis convalescere non potest
  • Quod abundat non nocet
Quod autem omnes uti singulos tangit, ab omnibus approbari debet
  • 
Quod contra legem fit pro infecto habetur

  • Quod contra rationem iuris receptum est, non est producendum ad consequentias

  • Quod Deus coniunxit homo non separet
  • 
Quod dubitas ne feceris

  • Quod emptionem venditionemque recipit, etiam pignerationem recipere potest
  • 
Quod illius est superius, cuius est inferius

  • Quod incaute factum est pro non facto habetur

  • Quod initio vitiosum est, non potest tractu temporis convalescere
  • 
Quod licet per directum licet per obliquum

  • Quod meo nomine possideo, possum et alieno nomine possidere
  • Quod meum est non posso tibi adimere
  • 
Quod non apparet non est
Quod non est in actis non est in mundo
  • 
Quod non est licitum lege, necessitas facit licitum
  • Quod non habet principium non habet finem
  • Quod non vetat lex, hoc vetat fieri pudor
  • Quod nullius est, id naturali ratione occupanti conceditur
  • Quod nullum est confirmari non potest

  • Quod nullum est nullum effectum producit

  • Quod nullum est rescindi non potest
  • Quod omnes tangit ab omnibus approbetur

  • Quod omnes tangit debet ab omnibus approbari
  • 
Quod omnes similiter tangit, ab omnibus comprobetur
  • 
Quod pendet, non est pro eo quasi sit

  • Quod per alluvionem agro tuo flumen adiecit, iure gentium tibi adquiritur
  • Quod per alluvionem fundo accessit, simile fit ei cui accedit

  • Quod per me non possum, nec possum per alium

  • Quod Principi placuit legis habet vigorem

  • Quod proprium est ipsius, amplius eius fieri non potest
  • 
Quod quisque ob tutelam corporis sui fecerit, iure fecisse existimetur
  • Quod remedio destituitur ipsa re valet si culpa absit
  • 
Quod scripsit, scripsit

  • Quod semel meum est, amplius meum esse non potest
  • 
Quod semel placuit amplius displicere non potest
  • Quod tacuerunt, consensisse videntur
  • Quot delicta tot poena
  • Quot homines tot sententiae
  • Quotiens faciendum aliquid datur, locatio est
  • Quoties in stipulationibus ambigua oratio est, commodissimum est id accipi, quo res, qua de agitur, in tuto sit
  • Quotiens pactum a iure communi remotum est, servari hoc non oportet
  • Quotiens quis debitor ex pluribus causis unum debitum solvit, est in arbitrio solventis dicere, quod potius debitum voluerit solutum, et quod dixerit, id erit solutum
  • Quotiens vero et immutatur et alienatur, emptio magis quam locatio intellegi debet
  • Quoties in verbis nulla est ambiguitas ibi nulla expositio contra verba fienda est
  • Quum quid prohibetur, prohibentur omnia, quae sequuntur ex illo
  • 
Quum quid una via prohibetur alicui, ad id alia non debet admitti
  • Quum quis in ius succedit alterius: iustam ignorantiae causam censetur habere
  • Raptor non liberatur a poena, licet rem restituat
  • Ratihabitio retrotrahitur, et mandato comparatur
  • Ratihabitio, ut valeat, fieri debet intra id tempus, infra quod actus qui debet ratificari, fieri potuisset
  • Ratio non patitur, ut una eademque res et veneat et pretium sit emptionis
  • Ratum quis habere non potest, quod ipsius nomine non est gestum
  • Rebus quidem iudicatis standum est
  • Rebus sic stantibus (omnis contractus intellegitur)
  • Redde quod debes
  • Reddite ergo quae sunt Caesaris Caesari et quae sunt Dei Deo

  • Redhibitio tribuit titulum

  • Regula est iuris quidem ignorantiam cuique nocere, facti vero ignorantiam non nocere
  • Regula legem indicat, non statuit
  • 
Rei depositae proprietas apud deponentem manet
  • 
Rei mutatio non tollit servitutem praedialem; secus in usufructu

  • Rei mutatione interit usus fructus

  • Rei propriae emptio non potest consistere

  • Rei suae pignus non est

  • Rei suae precarium non est
  • 
Rei turpis nullum mandatum est

  • Rei veritas potior habetur quam scripturae

  • Renuntiatio debet a sciente fieri

  • Reproba pecunia non liberat solventem

  • Rerum inhonestarum nulla est societas

  • Res inter alios acta, alteri nocere non debet

  • Res inter alios acta alteri non nocet
  • 
Res inter alios acta aliis non prodest nec praeiudicat
  • 
Res inter alios acta aliis prodest

  • Res inter alios iudicata aliis non obest
  • 
Res inter alios iudicata nullum aliis praeiudicium facit

  • Res inter iudicata inter alios nec nocet nec prodest
  • 
Res ipsa indicat

  • Res ipsa loquitur
  • Res iudicata ius facit inter partes
  • Res iudicata pro veritate accipitur
  • Res iudicata pro veritate habetur
  • Res perit domino
  • Res tantum valet, quantum vendi potest
  • 
Resoluto iure dantis resolvitur ius concessum

  • Resoluto iure datoris ex causa de praeterito resolvitur ius acceptoris
  • Resoluto iure donationis resolvitur ius acceptionis

  • Respondeat superior
Reus excipiendo fit actor

  • Reus in exceptione actor est

  • Rex debet esse sub lege, quia lex fecit regem
  • Rex non debet esse sub homine sed sub Deo et sub lege, quia lex facit regem
  • Rex non habet parem

  • Rex non potest peccare

  • Rex nunquam moritur
  • Salus Populi suprema lex esto

  • Salva rerum substantia
  • 
Sancimus ibi esse poenam, ubi et noxa est
  • Satisfactio pro solutione est

  • Scelera non habent consilium
  • Scienti et consentienti non fit iniuria neque dolus
  • 
Scienti et permittendi non fit dolus

  • Scienti et volenti dolus non infertur

  • Scire leges non hoc est verba earum tenere, sed vim ac potestatem

  • Scriptura privata pro scribente nihil valet; si contra scribentem, valet si est cum causa
  • Secundum allegata et probata judex judiciare potest
  • Secundum allegata sententiam est ferenda
  • 
Secundum naturam est, commoda cuiusque rei eum sequi, quem sequentur incommoda
  • Sed ut aliquid patiatur aut non faciat
  • 
Seisina facit stipitem

  • Semel approbatum non potest reprobari
  • 
Semel heres semper heres

  • Semper praesumitur pro lege

  • Semper praesumitur pro negante

  • Semper praesumitur pro sententia

  • Sensum, non verbum, considerare debemus
  • 
Sententia habet praesumptionem iustitiae

  • Sententia ita danda ut sit conformis libello

  • Sententia iudicis est quasi quaedam particularis lex in aliquo particulari facto
  • 
Sententia nulla est, si non datur omnes termini

  • Sententia, quae transivit in rem iudicatam pro veritate habetur

  • Sententia rem inter partes facit

  • Sepulchri sit non solum is locus, qui recipiat humationem, sed omne etiam supra id coelum
  • Sequi debet potentia iustitiam, non praecedere
  • Servitus in faciendo consistere nequit
  • 
Servitus non potest imponi de eo quod fundi utilitatem non respicit
  • 
Servitus servitutis esse non potest

  • Servitutis causa debet esse perpetua
  • 
Sicut re corporale extincta, ita pignus hypothecave perit

  • Si duo dolo malo fecerint, invicem de dolo non agent

  • Si lex non distinguit nec nos distinguere debemus

  • Si mandatum conceptum sit post mortem, durat post mortem

  • Simulatae nuptiae nullius momenti sunt

  • Si post moram res interierit, aestimatio eius praestatur
  • 
Si quis ante diem vel ante condicionem petierit

  • Si quis intentione ambigua vel oratione usus sit, id, quod utilius ei est accipiendum est
  • 
Si quod universitati debetur, singulas non debetur; nec quod debet universitas singuli debent
  • Sic utere tuo ut alienum non laedas
  • 
Sicut pactum legis commissoriae non valet in pignoribus, sic in emptione valet indistincte
  • Silent leges, inter arma

  • Similes sunt in poena, qui similes sunt in delicto
  • 
Simplex commendatio non obligat

  • Sine possessione praescriptio non procedit
  • 
Sine possessione usucapio contingere non potest

  • Sine pretio nulla venditio est
  • 
Singularia non sunt extendenda

  • Si venditor fuit in mora, omne periculum ad eum pertinet
  • 
Societas delinquere non potest
  • Societas ius quodammodo fraternitatis in se habet
  • Societas non transit ad heredem, licet de suis gestis teneatur heres
  • Socii mei socius, meus socius non est
  • Socius socio etiam culpae nomine tenetur
  • Solemnitates iuris posse remitti de consensu partium
  • Solis die, quem dominicum rite dixere maiores, omnium omnino litium, negotiorum, conventionum quiescat intentio
  • Solum superficiei cedit

  • Solutione vel iudicium pro nobis accipiendo et inviti et ignorantes liberari possumus
  • Solus Deus facit heredes, non homo
  • 
Solvendo esse nemo intellegitur, nisi qui solidum potest solvere

  • Solvere pro ignorante et invito cuique licet


* Speciali utilitati communem et minori maiorem praeferenda est

  • 
Specialis praeiudicat generalis

  • Species eximit de genere

  • Species perit ei cui debetur

  • Sponsalia sicut nuntiae consensu contrahentium fiunt

  • Standum est chartae

  • Stare decisis

  • Stare decisis et non quieta movere

  • Stari debet sententiae arbitri

  • Stipulatio non vitiatur verbis superfluis

  • Suae rei emptio non valet

  • Sua sententia damnatur

  • Sub generali continetur speciale
  • Sublata causa, tollitur effectum

  • Sublato principali tolluntur accesoria

  • Sub plurali singulari continetur

  • Sufficit conscientia mea

  • Sufficit eos, qui negotia gerunt, consentire

  • Sufficit semel

  • Sufficit tacitus consensus domini

  • Summum ius summa crux

  • Summum ius summa iniuria

  • Superficies solo cedit

  • Superflua non nocent

  • Superflua non vitiant scripturas
  • 
Supervacua scriptura non nocet legato

  • Supremus est, quem nemo sequitur

  • Surrogatum sapit naturam eius, in cuius locum subrogat
  • Tacens consentit si contradicendo impedire poterat
  • 
Taciti et expressi in contractibus est eadem virtus

  • Taciturnitas fraudolosa tacenti non prodest

  • Tamdiu societas durat, quamdiu consensus partium integer perseverat
  • Temporalia ad agendum, perpetua ad excipiendum
  • Tempus longissimum habetur loco tituli
  • Tenor est qui legem dat feudo
  • Territoria sunt ex occupationibus populorum
  • Testamentum rumpitur cum postumus nascitur
  • Testator praesumitur secundum iura voluisse testare
  • Testibus duobus affirmantibus, plus creditur quam negantibus
  • Testimonium unius non valet
  • Testis unus testis nullus
  • Testium fides diligenter examinanda est
  • Tot gradus quot generationes
  • Totiens secundum voluntatem testatoris facere compellitur, quotiens contra legem nihil sit futurum
  • Totiens videtur heres institutus etiam in causa substitutionis ad heredem non transferret substitutionem
  • Transactio convenit cum sententia in auctoritate
  • 
Transit terra cum onere
  • 
Tres faciunt collegium

  • Turpitudinem suam allegans non est audiendus
  • Turpitudinem suam nemo detegere tenetur
  • 
Tutius semper est errare in acquietando quam in puniendo
  • Tutor in rem suam auctor esse non potest
  • Tutor non sibi, sed pupillo possidet
  • Tutor rem pupilli emere non potest
  • Ubi aliquorum praesentia exigitur in eorum absentia nihil agi potest
  • Ubi certa forma desideratur, ea praetermissa, nihil agitur
Ubi civitas ibi ius
  • 
Ubi damna dantur victus victori in expensis condemnari debet
  • Ubi dantis et accipientis dolus versatur, melior condicio est possidentis

  • Ubi eadem est legis ratio, eadem et legis dispositio esse debet
Ubi eadem ratio ibi idem ius

  • Ubi enim sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum
  • Ubi ergo iustitia vera non est, nec ius potest esse
  • Ubi est eadem ratio, ibi idem ius

  • Ubi est eadem ratio vel aequitas idem ius statui debet
  • 
Ubi est onus ibi emolumentum

  • Ubi est verborum ambiguitas, valet quod acti est
  • 
Ubi ius ibi remedium

  • Ubi ius ibi societas

  • Ubi lex inhibet usucapionem, bona fides possidenti nihil prodest
  • Ubi lex non distinguit nec nos distinguere debemos

  • Ubi lex voluit dixit, ubi noluit, tacuit

  • Ubi lucrum ibi est periculum

  • Ubi maior minus cessat
  • 
Ubi non est libertas ibi non est consensus
  • 
Ubi numerus testium non adicitur, etiam duo sufficient

  • Ubi periculum, ibi et lucrum collocetur
  • Ubi principale non tenet nec eius accessorium

  • Ubi remedium ibi ius
Ubi societas ibi ius
  • 
Ubi successionis est emolumentum, ibi et tutelae onus esse debet

  • Ultima voluntas testatoris est perimplenda secundum veram intentionem suma
  • Ultra id quod in iudicium deductum est excedere potestas iudicis non potest
  • Ultra posse nemo tenetur
  • Ultra posse suum profecto nemo tenetur
  • 
Unicuique licet ea quae ipsi a lege data sunt contemnere
  • Unicuique sua mora nocet

  • Uniuscuiusque contractus initium spectandum est et causam
  • Unius positio alterius exclusio
Unius responsio testis omnimodo non audiatur
  • 
Unius testimonium non sufficit ad condemnatione
  • 
Unus est actor et alius est reus
Usu fructo legato omnis fructus rei ad fructuarium pertinet
  • Usucapere non potest, quis quod vi possidet
  • 
Usucapio finitur licet non inchoetur

  • Usucapio interrumpitur si usucapiens possessione privetur
  • Usucapio pignoris conventionem non extinguit
  • 
Usucapio sine possessione inchoari nequit
  • Usura non natura pervenit, sed iure percipitur
Usus est legum corrector
  • 
Usus fructus alienari non potest
  • Usus fructus amissus ad proprietatem recurrit
  • Usus fructus non habet de substantia

  • Usus fructus non portioni sed homini adcrescit
  • Usus fructus sine persona esse non potest
  • Usus fructus usucapi non potest
  • Ususfructuarius ad culpam levem tenetur
  • Ut actus confirmari possit, oportet eum gestum esse
  • 
Uti est commodum percipere re salva, abuti commodum percipere ita ut res utendo absumatur
  • Utile non debet per inutile vitiari

  • Utile per inutile non vitiatur

  • Utilitas communis privatae praeponenda est
  • 
Utilitas publica praeferenda est privatorum contractibus

  • Ut privata dominia ex occupationibus singulorum

  • Ut res magis valeat quam pereat
  • Veluti caput atque fundamentum intellegitur totius testamenti heredis institutio
  • Venditio imaginaria seu simulata, nullius est efficacia

  • Venditio nullius est valoris, quae facta est in fraudem legis
  • 
Venire contra factum proprium non valet
  • Venire contra proprium factum nulli conceditur
  • 
Venisse ad heredem nihil intellegitur nisi deducto aere alieno
  • Verba ad unum finem prolatam, ad alium trahi non debent
  • Verba chartarum fortius accipiuntur contra proferentum
  • Verba debent intellegi cum effectu, ut res magis valeat quam pereat
  • Verba dubia sunt interpretanda taliter, ut actus de quo agitur, valeat, et non pereat
  • Verba generalia restringuntur ad habilitatem rei vel personam
  • Verba non sunt curanda ubi mens disponentis est aperta
  • Verba secundum naturam actos operantur
  • Verba secundum naturam actus de quo agitur accipi debent
  • Verba volant, scripta manent
  • Veritas nominis tollit errorem demonstrationis
  • Veritas rerum erroribus gestarum non vitiatur
  • Verius est occupantis meliorem esse condicionem
  • Versanti in re illicita imputantur omnia, quae sequuntur ex delicto
  • Verum est unum testem inducere praesumptionem
  • Vetatur advocatus emere litem, aut sibi de immodico emolumento vel rei litigiosae parte vindicata pacisci
  • Vetustas semper pro lege habetur

  • Victor potest appellare
  • 
Videtur gesisse qui per alium gessit
  • Vigilantibus non dormientibus iura subveniunt
  • Vigilavit Iustitiae oculus sempiternus
  • Vim vi defendere omnes leges omniaque iura permittunt
  • Vim vi repellere licet
  • 
Violentus semper est in mora

  • Vi opprimi in bona causa est melius quam malae cedere
  • Volenti enim dolus non infertur
  • Volenti non fit iniuria

  • Voluntas coacta, voluntas est
  • 
Voluntas concedentis finitur eo mortuo
  • 
Voluntas est ambulatoria, et non consummatur usque ad mortem testatoris
  • Voluntas defuncti pro lege servatur
  • 
Voluntas donatoris in charta doni sui manifeste expressa observetur
  • Voluntas morte extinguitur
  • 
Voluntas testatoris mandatum dicitur
  • 
Voluntas testatoris, quando certa est, servari debet omnino


Nexus externus

recensere
  • w:Ius in Vicipaedia, encyclopaedia libera